Płatności w euro

Co to jest IBAN?

IBAN (międzynarodowy numer rachunku bankowego) to standardowy numer, który wskazuje jeden rachunek płatniczy w przelewach i poleceniach zapłaty. Ma do 34 znaków: kod kraju, dwie cyfry kontrolne i krajowy numer rachunku.

Zaktualizowano

Co to jest IBAN?

IBAN (International Bank Account Number), czyli międzynarodowy numer rachunku bankowego, to kod złożony z maksymalnie 34 liter i cyfr, który jednoznacznie wskazuje jeden rachunek płatniczy, także za granicą.

Oficjalny rejestr formatów IBAN wszystkich krajów prowadzi SWIFT. Numerów IBAN używa ponad 80 krajów: niemal cała Europa, duża część Bliskiego Wschodu oraz m.in. Brazylia i Pakistan, ale nie Stany Zjednoczone, Kanada ani Australia.

W prawie UE rozporządzenie SEPA (UE) nr 260/2012 definiuje IBAN jako identyfikator, który jednoznacznie wskazuje indywidualny rachunek płatniczy w państwie członkowskim. To na nim opiera się każda płatność w euro w Jednolitym Obszarze Płatności w Euro (SEPA).

Jak jest zbudowany numer IBAN?

Każdy numer IBAN składa się z czterech części, zawsze w tej samej kolejności: kodu kraju, cyfr kontrolnych, kodu banku i numeru rachunku.

  1. Kod kraju: dwie litery według ISO 3166, np. PL dla Polski czy LT dla Litwy.
  2. Cyfry kontrolne: dwie cyfry obliczane ze wszystkich pozostałych znaków.
  3. Kod banku: bank lub instytucja płatnicza prowadząca rachunek, w Polsce 8-cyfrowy numer rozliczeniowy.
  4. Numer rachunku: rachunek w tej instytucji, w Polsce 16 cyfr.

Części 3 i 4 tworzą BBAN, czyli numer rachunku w zapisie krajowym: polski IBAN to litery PL i 26-cyfrowy numer NRB, którego używasz w kraju. Pierwsze dwie cyfry NRB to cyfry kontrolne IBAN, dlatego polski IBAN ma 28 znaków.

Numer IBAN PL61 1090 1014 0000 0712 1981 2874 podzielony na cztery części: kod kraju PL (Polska), cyfry kontrolne 61, kod banku 10901014 i numer rachunku 0000071219812874; kod banku i numer rachunku razem tworzą BBAN.
Polski IBAN ma 28 znaków: PL, dwie cyfry kontrolne, 8-cyfrowy numer rozliczeniowy banku i 16-cyfrowy numer rachunku.

Na papierze i na ekranie IBAN zapisuje się w grupach po cztery znaki (PL61 1090 1014 0000 0712 1981 2874); większość formularzy przelewu sama usuwa spacje.

Wypróbuj

Wpisz lub wklej numer IBAN albo wybierz przykład z Litwy, Holandii, Belgii lub Polski. Narzędzie dzieli go na cztery części, sprawdza, czy długość pasuje do kraju, i krok po kroku wykonuje kontrolę modulo 97. Przycisk „Zrób literówkę” zmienia jedną cyfrę i kontrola się nie zgadza. Nic, co wpiszesz, nie opuszcza Twojej przeglądarki.

Jak działają cyfry kontrolne?

Dwie cyfry kontrolne sprawiają, że cały IBAN, odczytany jako jedna duża liczba, daje przy dzieleniu przez 97 resztę równą dokładnie 1. Metoda nazywa się MOD 97-10 (ISO 7064):

  1. Przenieś pierwsze cztery znaki na koniec

    PL61 1090 1014 0000 0712 1981 2874 zmienia się w 109010140000071219812874PL61.

  2. Zamień każdą literę na liczbę

    A to 10, B to 11 i tak dalej aż do Z = 35. P to 25, a L to 21, więc ciąg zmienia się w 109010140000071219812874252161.

  3. Podziel przez 97 i sprawdź resztę

    109010140000071219812874252161 podzielone przez 97 daje resztę 1, więc numer IBAN ma poprawną budowę. Każda inna reszta oznacza błąd.

Ponieważ 97 jest liczbą pierwszą większą od wartości każdego znaku, zmiana jednego znaku zawsze zmienia resztę, a prawie każda zamiana dwóch sąsiednich znaków również. Kontrola nie powie, czy rachunek istnieje ani do kogo należy.

Ile znaków ma numer IBAN?

Długość numeru IBAN zależy od kraju i jest taka sama dla każdego rachunku w tym kraju: w strefie SEPA najkrótszy ma Norwegia (15 znaków), najdłuższy Malta (31).

Wykres słupkowy długości numeru IBAN w znakach: Norwegia 15, Belgia 16, Holandia 18, Litwa 20, Niemcy 22, Hiszpania 24, Portugalia 25, Francja 27, Polska 28 i Malta 31; maksimum wg ISO 13616 to 34.
Długość numeru IBAN w dziesięciu krajach SEPA według rejestru IBAN prowadzonego przez SWIFT. Żaden kraj nie przekracza 34 znaków.

Polski IBAN z 27 albo 29 znakami jest więc błędny, zanim ktokolwiek obliczy cyfry kontrolne.

Do czego potrzebny jest numer IBAN?

Numer IBAN jest potrzebny wszędzie tam, gdzie euro przepływają między rachunkami płatniczymi: by wysłać pieniądze, otrzymać je albo pozwolić komuś je pobrać.

  • Przelewy: przelew SEPA, zwykły lub natychmiastowy, wymaga we wszystkich 41 krajach schematów SEPA numeru IBAN i nazwy odbiorcy.
  • Wynagrodzenie i świadczenia: pracodawcy, fundusze emerytalne i urzędy skarbowe w innych krajach UE wypłacają pieniądze na podany przez Ciebie IBAN.
  • Polecenie zapłaty: zgoda na pobieranie opłat za czynsz, energię czy telefon daje firmie Twój IBAN, z którego pobiera każdy rachunek.
  • Zwroty i wpływy: sklepy internetowe, platformy sprzedażowe i znajomi z zagranicy odsyłają pieniądze na Twój IBAN.

Zgodnie z art. 9 rozporządzenia SEPA płatnik lub odbiorca w UE, który płaci lub pobiera pieniądze w euro, musi przyjąć IBAN z każdego innego kraju UE, o ile rachunek przyjmuje płatności SEPA: pracodawca w Niemczech nie może żądać niemieckiego numeru, a dostawca energii nie może odrzucić litewskiego IBAN. Odmowę przyjęcia zagranicznego numeru IBAN nazywa się dyskryminacją IBAN, a skargi na nią rozpatrują krajowe organy nadzoru.

Czym różni się IBAN od kodu BIC?

IBAN wskazuje rachunek, a BIC wskazuje bank lub instytucję płatniczą, która ten rachunek prowadzi.

IBAN i kod BIC/SWIFT obok siebie
IBANBIC (kod SWIFT)
WskazujeJeden rachunek płatniczyJeden bank lub instytucję płatniczą
NormaISO 13616ISO 9362
DługośćStała dla kraju, do 34 znaków8 lub 11 znaków
PrzykładPL61 1090 1014 0000 0712 1981 2874DEUTDEFF (Deutsche Bank, Frankfurt)
Potrzebny do płatności SEPATakNie
Potrzebny poza SEPACzęsto, razem z BICZwykle, do przelewów SWIFT

Kod BIC (Business Identifier Code, często nazywany kodem SWIFT) czyta się jako bank, kraj, miejscowość i opcjonalny oddział: DEUT, DE, FF. Od 1 lutego 2016 r. rozporządzenie SEPA (art. 5 ust. 7) zabrania dostawcom usług płatniczych żądania od konsumentów kodu BIC przy płatności SEPA, krajowej czy transgranicznej, bo IBAN już wskazuje właściwą instytucję.

Kod BIC wskazuje jeden bank lub instytucję płatniczą, a IBAN jeden rachunek płatniczy w tej instytucji. BIC DEUTDEFF (Deutsche Bank, Frankfurt) czyta się jako bank DEUT, kraj DE i miejscowość FF, z opcjonalnym oddziałem; BIC ma 8 lub 11 znaków.
BIC wskazuje instytucję, a IBAN jeden rachunek w niej; ponieważ IBAN już wskazuje właściwą instytucję, do płatności SEPA wystarczy sam IBAN.

Czy można bezpiecznie podać numer IBAN?

Tak: numerem IBAN nie da się zalogować, zapłacić kartą ani samodzielnie wypłacić pieniędzy z rachunku.

IBAN mówi płatnikowi, dokąd wysłać pieniądze. Nikomu nie pozwala ich zabrać.

Ryzyko leży wokół numeru IBAN, a nie w nim samym:

  • Polecenia zapłaty w Twoim imieniu. Firma potrzebuje podpisanej zgody, żeby pobierać pieniądze z Twojego rachunku. Dostawca musi zwrócić pobranie bez zgody zgłoszone w ciągu 13 miesięcy (dyrektywa w sprawie usług płatniczych (UE) 2015/2366, art. 71), a nawet autoryzowane polecenie zapłaty SEPA Core możesz bez podania przyczyny cofnąć przez 8 tygodni.
  • Razem z dokumentami tożsamości. IBAN w połączeniu ze skanem dowodu osobistego czy selfie daje oszustowi więcej możliwości, więc wysyłaj dokumenty tożsamości tylko sprawdzonym podmiotom.
  • Fałszywa „zmiana numeru konta”. Najbardziej kosztowne oszustwo działa odwrotnie: fałszywy e-mail lub faktura prosi Cię o zapłatę dostawcy, wynajmującemu lub krewnemu na IBAN oszusta.
Co ktoś może zrobić z Twoim numerem IBAN: wysłać pieniądze na Twój rachunek. Tylko z Twoją podpisaną zgodą: pobierać polecenie zapłaty; bez zgody dostawca zwraca pobranie zgłoszone w ciągu 13 miesięcy. Nie może się zalogować, zapłacić kartą ani samodzielnie wypłacić pieniędzy.
Sam numer IBAN pozwala komuś Ci zapłacić, ale nie zabrać pieniędzy; polecenie zapłaty wymaga Twojej podpisanej zgody.

Gdzie znaleźć swój numer IBAN?

Swój numer IBAN znajdziesz w aplikacji banku lub dostawcy płatności, zwykle na ekranie danych rachunku, a także na wyciągach i w umowie rachunku. Nie ma go na karcie płatniczej: długi numer na karcie to numer karty.

Rachunek IBAN w Safe2transact ma litewski numer IBAN, więc zaczyna się od LT i ma 20 znaków; w aplikacji znajdziesz go w zakładce IBAN → Szczegóły, obok kodu BIC. Jeśli jeszcze go nie masz, sprawdź, jak złożyć wniosek o rachunek IBAN.

Jakie błędy w numerze IBAN zdarzają się najczęściej?

Najczęstszy błąd to jeden zły lub brakujący znak, a ten cyfry kontrolne wyłapią, zanim płatność wyjdzie. Pozostałych nie wyłapią:

  • Poprawny IBAN, ale cudzy. Numer skopiowany ze starej wiadomości albo podany przez oszusta przechodzi kontrolę cyfr kontrolnych. Od 9 października 2025 r. dostawcy w strefie euro muszą przed przelewem w euro porównać nazwę odbiorcy z numerem IBAN (rozporządzenie w sprawie natychmiastowych przelewów (UE) 2024/886) i pokazać, czy nazwa się zgadza, zgadza się częściowo albo się nie zgadza; dostawcy w Polsce i innych krajach spoza strefy euro mają na to czas do 9 lipca 2027 r. Zobacz, co oznacza wynik weryfikacji nazwy odbiorcy.
  • Pomylone litery i cyfry. O i 0 czy I i 1 wyglądają podobnie, a w Holandii kod banku składa się z liter (NL91 ABNA …).
  • Sam numer NRB zamiast numeru IBAN. W Polsce do przelewów krajowych wystarczy 26 cyfr, ale płatnik z innego kraju potrzebuje pełnego numeru IBAN z literami PL na początku.
  • Numer karty albo BIC w polu IBAN. Oba nie przejdą kontroli IBAN.

Najczęściej zadawane pytania

Czy z numeru IBAN można odczytać moje imię i nazwisko albo saldo?

Nie. IBAN zawiera tylko kod kraju, cyfry kontrolne, kod banku i numer rachunku. Weryfikacja nazwy przed przelewem odpowiada tylko na pytanie, czy nazwa pasuje do rachunku; nie ujawnia salda ani innych danych osobowych.

Czy numer IBAN może się zmienić?

Nie, dopóki istnieje rachunek. Nowy IBAN dostajesz z nowym rachunkiem lub u nowego dostawcy, a wyjątkowo także wtedy, gdy banki się łączą i zmieniają numerację rachunków, o czym bank informuje z wyprzedzeniem.

Czy do odbioru pieniędzy spoza Europy potrzebny jest IBAN?

Płatnik spoza SEPA zwykle wysyła przelew SWIFT, do którego potrzebny jest Twój IBAN i kod BIC Twojego dostawcy. To, czy dany rachunek przyjmuje przelewy SWIFT i w jakich walutach, zależy od dostawcy.

Usługi wydawania konta IBAN oraz karty Visa, a także usługi płatnicze, są świadczone przez Stanhope Financial UAB, spółkę zarejestrowaną na Litwie (państwie członkowskim Unii Europejskiej) pod kodem spółki 305574870, z siedzibą pod adresem Konstitucijos pr. 7, Wilno, Litwa. Stanhope Financial UAB jest instytucją pieniądza elektronicznego (licencja EMI nr 78), upoważnioną i nadzorowaną przez Bank Litwy. Dostęp do konta IBAN oraz karty VISA jest technicznie zapewniany za pośrednictwem platformy Safe2transact.