Kryptowaluty

Sieci blockchain: jak wybrać właściwą sieć do przelewu krypto

Sieć blockchain to system, w którym odbywa się przelew kryptowalut. To samo kryptoaktywo może istnieć w kilku sieciach jako osobne tokeny, więc przelew dociera tylko wtedy, gdy nadawca i odbiorca korzystają z tej samej sieci.

Zaktualizowano

Wybór sieci to jedna z pierwszych praktycznych umiejętności wśród podstaw kryptowalut.

Czym jest sieć blockchain?

Sieć blockchain to grupa komputerów (węzłów), które prowadzą ten sam blockchain i uzgadniają jeden wspólny zapis wszystkich transakcji.

Bitcoin, Ethereum, Solana, Tron, XRP Ledger i Stellar to osobne sieci. Działają niezależnie od siebie i każda we własnym tempie: sieć Bitcoin dodaje blok średnio co około 10 minut, a Ethereum działa w 12-sekundowych slotach. Własna moneta sieci, np. BTC w sieci Bitcoin czy ETH w sieci Ethereum, to kryptowaluta, wokół której sieć powstała.

Niektóre sieci zbudowano na innych. Arbitrum One i Base to sieci warstwy 2 (layer 2): same przetwarzają transakcje i zapisują wyniki w Ethereum, ale mają własne bloki, opłaty i salda. Dla nadawcy sieć warstwy 2 to po prostu inna sieć.

Arbitrum One i Base, dwie sieci warstwy 2, same przetwarzają transakcje i zapisują wyniki w Ethereum, ale każda ma własne bloki, opłaty i salda, więc dla nadawcy każda z nich to inna sieć.
Sieć warstwy 2 zapisuje wyniki w Ethereum, ale ma własne bloki, opłaty i salda.

Jak ten sam token może istnieć w kilku sieciach?

Jedno kryptoaktywo istnieje w kilku sieciach, bo jego emitent tworzy w każdej z nich osobny token. Circle emituje USDC m.in. w sieciach Ethereum, Solana, Base, Arbitrum One i Stellar, a każda wersja ma własny adres tokena: w Ethereum USDC to kontrakt 0xA0b86991c6218b36c1d19D4a2e9Eb0cE3606eB48, w Solanie token EPjFWdd5AufqSSqeM2qN1xzybapC8G4wEGGkZwyTDt1v (Circle, „USDC contract addresses”).

USDC emitowany przez Circle istnieje jako osobny token w sieciach Ethereum, Base, Solana i Stellar, każdy z własnym adresem tokena, formatem adresów i monetą do opłat; Ethereum i Base mają ten sam format adresu 0x, ale osobne salda.
USDC w czterech sieciach: ta sama nazwa i ten sam emitent, ale cztery osobne tokeny z własnymi adresami i monetą do opłat.

Tether robi to samo z USDT. Tether wymienia m.in. Ethereum, Tron i Solanę jako sieci, w których emituje USDT; Base i Arbitrum One nie ma na tej liście. USDT w Ethereum działa według standardu tokenów ERC-20, a USDT w sieci Tron według standardu TRC-20. Oba nazywają się USDT i oba odzwierciedlają dolara amerykańskiego, a mimo to są dwoma osobnymi tokenami w dwóch osobnych rejestrach.

Token może też trafić przez most (bridge) do sieci, której emitent nie obsługuje. Token przeniesiony mostem lub „opakowany” (wrapped), np. Wrapped Bitcoin (WBTC) w Ethereum, to nowy token zabezpieczony aktywami zablokowanymi gdzie indziej. Nie jest to oryginalne aktywo: WBTC w Ethereum to nie BTC i adres Bitcoin nie może go przyjąć.

Dlaczego nadawca i odbiorca muszą korzystać z tej samej sieci?

Przelew dociera tylko wtedy, gdy nadawca i odbiorca korzystają z tej samej sieci, bo każde saldo istnieje w dokładnie jednym rejestrze. USDC wysłane w sieci Solana trafia wyłącznie do rejestru Solany; odbiorca, który obserwuje Ethereum, nic nie zobaczy.

Formaty adresów pomagają, ale tylko częściowo. Adresy Bitcoin zaczynają się od bc1, 1 lub 3, adresy Tron od T, a adresy Solana mają od 32 do 44 liter i cyfr. Portfel odrzuci adres, który nie pasuje do wybranej sieci. Ethereum i wszystkie zgodne z nim sieci (sieci EVM, np. Arbitrum One, Base i BNB Smart Chain) używają jednego formatu: 0x i 40 znaków szesnastkowych. Ten sam klucz daje w nich nawet ten sam adres, więc portfel bez ostrzeżenia przyjmie adres z Ethereum w sieci Base.

Wypróbuj

To narzędzie pokazuje, co dzieje się z przelewem, gdy połączysz kryptoaktywo (USDC, USDT, ETH lub BTC), sieć, w której wysyłasz, i sieć, której oczekuje adres odbiorcy:

  • Ta sama sieć po obu stronach: przelew dotrze, gdy sieć go potwierdzi.
  • Aktywo nie jest emitowane w sieci nadawcy (np. BTC w Ethereum): niemożliwe. Wszystko, co tam tak się nazywa, to inny, opakowany token.
  • Różne formaty adresów (np. adres Solana w sieci Tron): niemożliwe. Portfel odrzuci adres, zanim cokolwiek zostanie wysłane.
  • Dwie sieci EVM (np. USDC wysłane w Arbitrum One na adres, który oczekuje Ethereum): portfel przyjmie adres, środki trafią do Arbitrum One, gdzie odbiorca nie zagląda, a ich odzyskanie nie jest gwarantowane.

Adresy tokenów USDC pochodzą z listy publikowanej przez Circle, a USDT z listy obsługiwanych protokołów Tether.

Co się stanie, jeśli wyślesz krypto w złej sieci?

Kryptowaluty wysłane w złej sieci zwykle nie docierają do odbiorcy, a nadawca nie może cofnąć potwierdzonego przelewu w blockchainie. Dalszy ciąg zależy od rodzaju pomyłki:

Trzy możliwe skutki pomyłki z siecią
PomyłkaCo się dziejeCzy da się odzyskać?
Adres nie pasuje do sieciPortfel odrzuca przelewNic nie zostało wysłane
Ten sam format adresu, inna sieć (dwie sieci EVM)Środki trafiają pod ten adres w sieci, której użytoTylko jeśli odbiorca kontroluje ten adres w tej sieci i chce pomóc
Aktywo, którego odbiorca nie obsługuje pod tym adresemŚrodki leżą pod adresem, którego systemy odbiorcy nie księgująZależy od odbiorcy; niektórzy dostawcy w ogóle nie mogą ich odzyskać

Posiadacz portfela samodzielnego (self-custody), który sam kontroluje klucz prywatny, często odzyska dostęp do środków wysłanych na jego adres w innej sieci EVM, dodając tę sieć do portfela. Z adresem do wpłat u dostawcy usług jest inaczej: dostawca może nie mieć kluczy do tego adresu w innej sieci, może pobrać opłatę za ręczne odzyskanie i nie ma obowiązku próbować.

Adres, który wygląda poprawnie, niczego nie dowodzi: kryptoaktywo, sieć i adres muszą do siebie pasować.

Czym są opłaty sieciowe i dlaczego się różnią?

Opłata sieciowa to kwota, którą przelew płaci sieci za przetworzenie, zawsze w monecie tej sieci. W Ethereum opłata nazywa się gas: każda transakcja zużywa określoną liczbę jednostek gazu, a opłata to zużyty gaz pomnożony przez opłatę bazową (base fee) plus opcjonalny napiwek (priority fee). Zwykły przelew ETH zużywa 21 000 jednostek gazu. Protokół spala opłatę bazową, a napiwek otrzymuje walidator (ethereum.org, „Gas and fees”).

Opłaty sieciowe różnią się między sieciami i w czasie z czterech powodów:

  • Popyt: gdy wiele osób chce zmieścić się w następnym bloku, opłata bazowa w Ethereum rośnie, a użytkownicy Bitcoina oferują wyższe stawki.
  • Rozmiar transakcji: w sieci Bitcoin opłata zależy od liczby wirtualnych bajtów danych, a nie od wysyłanej kwoty, więc przelew 0,01 BTC może kosztować tyle samo co przelew 1 BTC.
  • Złożoność: przelew tokena uruchamia kontrakt, więc przelew ERC-20 zużywa więcej gazu niż zwykły przelew ETH.
  • Konstrukcja sieci: sieci warstwy 2 łączą wiele transakcji w jeden zapis w Ethereum, dzięki czemu każdy przelew jest tańszy niż w samym Ethereum.

Liczy się też moneta do opłat. Wysłanie USDT w Ethereum kosztuje ETH, a w sieci Tron zużywa zasoby TRX, więc z samym USDT w portfelu nie da się go przesłać. W poradniku o TXID dowiesz się, jak śledzić przelew aż do potwierdzenia.

Wysyłanie USDT w Ethereum: portfel z USDT i ETH może je wysłać, bo opłata jest płacona w ETH; z samym USDT w portfelu nie da się go przesłać, bo brak ETH na opłatę. W sieci Tron wysłanie USDT zużywa zasoby TRX.
Z samym USDT w portfelu nie da się go przesłać: opłata wymaga monety danej sieci.

Kiedy potrzebne jest memo lub tag docelowy?

Memo lub tag docelowy jest potrzebny, gdy odbiorca używa jednego adresu dla wielu klientów i rozróżnia ich dodatkowym identyfikatorem. W XRP Ledger nazywa się to tagiem docelowym (destination tag), czyli liczbą dołączoną do płatności; w sieci Stellar to memo, a memo stosują też sieci oparte na Cosmos.

Jeśli dostawca pokazuje tag lub memo obok adresu, jest on częścią adresu. Bez niego środki zwykle trafiają do dostawcy, ale nie da się ich przypisać do Twojego konta, a zaksięgowanie wymaga ręcznej weryfikacji, której nie każdy dostawca się podejmuje. Prywatne portfele w tych sieciach nie potrzebują tagu.

Dostawca używa jednego adresu wpłat dla wielu klientów. Przelew z Twoim tagiem trafia na Twoje konto, a z tagiem innego klienta na jego konto; przelew bez tagu dociera do dostawcy, ale nie da się go przypisać do Twojego konta i wymaga ręcznej weryfikacji, jeśli dostawca się jej podejmie. W XRP Ledger to tag docelowy, w sieci Stellar i sieciach opartych na Cosmos memo.
Na wspólnym adresie to tag lub memo przypisuje przelew do Twojego konta.

Jak wybrać właściwą sieć?

Właściwa sieć to ta, którą odbiorca wskazuje dla danego kryptoaktywa, wybrana także w portfelu, z którego wysyłasz.

  1. Zapytaj odbiorcę, której sieci użyć

    Weź nazwę sieci z ekranu wpłat odbiorcy albo od osoby, której płacisz, a nie z pierwszej propozycji własnego portfela.

  2. Przy wysyłce wybierz to samo aktywo i tę samą sieć

    Wybierz kryptoaktywo, a potem sieć o dokładnie tej nazwie: „Ethereum” i „Arbitrum One” to różne wybory, nawet jeśli pole adresu przyjmuje ten sam adres.

  3. Skopiuj pełny adres i sprawdź jego początek i koniec

    Wklej adres zamiast go przepisywać, a potem porównaj pierwsze i ostatnie cztery znaki ze źródłem.

  4. Dodaj memo lub tag, jeśli odbiorca o to prosi

    Wpisz go w osobnym polu memo lub tagu, nigdy w polu adresu.

  5. Sprawdź opłatę i ewentualne minimum

    Upewnij się, że masz wystarczająco dużo monety danej sieci na opłatę i że kwota przekracza minimum nadawcy lub odbiorcy.

  6. Najpierw wyślij niewielką kwotę testową

    Na nowej trasie mały przelew, który dotarł, potwierdza aktywo, sieć i adres, zanim wyślesz całą kwotę.

  7. Zachowaj identyfikator transakcji

    Dzięki identyfikatorowi transakcji (TXID) Ty i odbiorca znajdziecie przelew w eksploratorze bloków.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można anulować przelew kryptowalut po wysłaniu?

Nie. Gdy przelew trafi do bloku, nikt nie może go anulować ani cofnąć, również portfel, z którego go wysłano. Tylko odbiorca może odesłać środki nowym przelewem. Zanim transakcja trafi do bloku, niektóre portfele pozwalają zastąpić ją transakcją z wyższą opłatą, ale nie jest to anulowanie, na które można liczyć.

Dlaczego portfel pokazuje ten sam adres w kilku sieciach?

Ethereum i sieci EVM tworzą adresy w ten sam sposób, ale każda sieć ma własne salda: 100 USDC w sieci Base pod tym adresem nic nie mówi o tym samym adresie w Ethereum.

Kto otrzymuje opłatę sieciową?

Sieć, a nie dostawca portfela. W sieci Bitcoin opłaty otrzymuje górnik, który dodaje blok. Dostawca może doliczyć własną opłatę, którą podaje osobno.

Usługi w zakresie kryptoaktywów świadczy BitGo Europe GmbH, dostawca usług w zakresie kryptoaktywów posiadający zezwolenie na podstawie rozporządzenia w sprawie rynków kryptoaktywów (MiCA). Safe2transact nie świadczy usług w zakresie kryptoaktywów. Kryptoaktywa charakteryzują się dużą zmiennością: ich wartość może zarówno spaść, jak i wzrosnąć, możesz stracić część lub całość kwoty przeznaczonej na zakup, a kryptoaktywa nie są objęte systemami gwarantowania depozytów ani systemami rekompensat dla inwestorów.