Crypto

Wat is MiCA en hoe controleer je een cryptoaanbieder?

MiCA, de verordening betreffende cryptoactivamarkten (EU) 2023/1114, is de Europese wet die cryptoaanbieders een vergunning geeft en regels stelt voor stablecoins, witboeken en cryptoreclame. Ze geldt volledig sinds 30 december 2024.

Bijgewerkt

MiCA legt de Europese regels vast achter de basis van crypto: wie cryptodiensten mag aanbieden en wat die aanbieder je moet vertellen.

Wat is MiCA?

MiCA is de verordening betreffende cryptoactivamarkten (Markets in Crypto-Assets), Verordening (EU) 2023/1114 van 31 mei 2023: de Europese wet met uniforme regels voor het uitgeven, aanbieden en verhandelen van cryptoactiva en voor de bedrijven die cryptodiensten verlenen. Als verordening geldt MiCA rechtstreeks in elke lidstaat, zonder nationale omzetting. Ze vervangt de afzonderlijke nationale registraties voor cryptobedrijven door één Europese vergunning.

MiCA gebruikt de term cryptoactivum voor elke cryptovaluta en token: een digitale weergave van een waarde of een recht die elektronisch wordt overgedragen en opgeslagen met distributed-ledger-technologie (artikel 3, lid 1, punt 5).

Sinds wanneer geldt MiCA?

MiCA geldt volledig sinds 30 december 2024; de regels voor stablecoins golden al vanaf 30 juni 2024. De data staan in artikel 149 en in de overgangsregels van artikel 143:

  • 29 juni 2023: in werking, 20 dagen na de bekendmaking in het Publicatieblad van de EU.
  • 30 juni 2024: titels III en IV gelden, de regels voor activagerelateerde tokens en e-moneytokens.
  • 30 december 2024: al het andere geldt, ook de vergunningplicht voor CASP's en de regels voor witboeken.
  • 1 juli 2026: het uiterste einde van de overgangsperiode voor bedrijven die vóór 30 december 2024 onder nationale regels klanten bedienden. Lidstaten mochten die periode inkorten of overslaan, dus in sommige landen liep ze eerder af.
Tijdlijn van MiCA: in werking op 29 juni 2023; de regels voor stablecoins, activagerelateerde tokens en e-moneytokens, gelden vanaf 30 juni 2024; MiCA geldt volledig vanaf 30 december 2024, ook de vergunningplicht voor CASP’s en de regels voor witboeken; de overgangsperiode voor bedrijven die onder nationale regels klanten bedienden, eindigt uiterlijk op 1 juli 2026.
De regels voor stablecoins kwamen eerst; sinds 1 juli 2026 is elke overgangsperiode afgelopen.

Sindsdien overtreedt een bedrijf dat zonder MiCA-vergunning cryptodiensten aan EU-klanten aanbiedt het Europese recht en moet het stoppen, aldus de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA).

Welke cryptoactiva vallen onder MiCA?

MiCA deelt cryptoactiva in drie groepen in: e-moneytokens, activagerelateerde tokens en alle andere cryptoactiva. E-moneytokens en activagerelateerde tokens zijn de twee soorten stablecoins; tot de derde groep horen ook utilitytokens, die alleen toegang geven tot een goed of dienst van de uitgever (artikel 3, lid 1, punt 9).

De drie groepen cryptoactiva onder MiCA
E-moneytoken (EMT)Activagerelateerde token (ART)Andere cryptoactiva
Waar hij naar verwijstDe waarde van één officiële munt, zoals de euroEen andere waarde of een ander recht, of een mix, zoals een mandje munten of goudNiets vasts: de markt bepaalt de koers
Wie hem uitgeeft of aanbiedtAlleen een bank of een instelling voor elektronisch geld geeft hem uit (artikel 48)Een uitgever met een vergunning van de nationale autoriteit, of een bank (artikel 16)Elke rechtspersoon, na publicatie van een witboek (artikel 4)
Wat erachter staatEen vordering op de uitgever, altijd terugbetaalbaar tegen nominale waarde, zonder kosten (artikel 49)Een reserve van activa, juridisch gescheiden van het vermogen van de uitgever (artikel 36)Geen reserve verplicht
RenteVerboden, ook via dienstverleners (artikel 50)Verboden, ook via dienstverleners (artikel 40)Geen MiCA-regel
Geldt sinds30 juni 202430 juni 202430 december 2024

Een e-moneytoken geldt in het EU-recht als elektronisch geld (artikel 48, lid 2). Een stabiele koers blijft het doel van de uitgever, geen garantie van een overheidsregeling.

Wat valt buiten MiCA?

MiCA geldt niet voor cryptoactiva die uniek zijn en niet inwisselbaar met andere, zoals unieke NFT's (artikel 2, lid 3). Cryptoactiva die al financiële instrumenten, deposito's of geldmiddelen zijn, vallen onder hun eigen wetten (artikel 2, lid 4). Diensten die volledig gedecentraliseerd verlopen, zonder tussenpersoon, vallen buiten de verordening (overweging 22). Een cryptoactivum zonder aanwijsbare uitgever, zoals bitcoin, ontsnapt aan de regels voor uitgevers, maar elk bedrijf dat het voor klanten bewaart of verhandelt, heeft wel een CASP-vergunning nodig.

Schema van wat onder MiCA valt. Wel: e-moneytokens, die naar één officiële munt verwijzen, en activagerelateerde tokens, de twee soorten stablecoins, en andere cryptoactiva, ook utilitytokens; bitcoin ontsnapt aan de regels voor uitgevers, maar bedrijven die het voor klanten bewaren of verhandelen, hebben een CASP-vergunning nodig. Buiten MiCA: unieke NFT’s, cryptoactiva die financiële instrumenten, deposito’s of geldmiddelen zijn, en volledig gedecentraliseerde diensten zonder tussenpersoon.
MiCA geldt voor stablecoins en andere cryptoactiva, maar niet voor unieke NFT’s, activa onder andere wetten of volledig gedecentraliseerde diensten.

Wat is een aanbieder van cryptoactivadiensten (CASP)?

Een aanbieder van cryptoactivadiensten (CASP) is een rechtspersoon die beroepsmatig cryptoactivadiensten aan cliënten verleent en dat volgens artikel 59 van MiCA mag doen. MiCA noemt tien cryptoactivadiensten (artikel 3, lid 1, punt 16): bewaren en beheren van cryptoactiva namens cliënten, een handelsplatform exploiteren, cryptoactiva omwisselen voor geldmiddelen, cryptoactiva omwisselen voor andere cryptoactiva, orders uitvoeren, cryptoactiva plaatsen, orders ontvangen en doorgeven, advies, portefeuillebeheer en overdrachtdiensten.

Schema van de rollen onder MiCA: op EU-niveau houdt ESMA het register van vergunde bedrijven, uitgevers en witboeken bij en houdt EBA toezicht op uitgevers van significante tokens. Daaronder verleent een nationale bevoegde autoriteit in elke lidstaat, zoals BaFin, vergunningen aan en houdt toezicht op aanbieders van cryptoactivadiensten, aanbieders van andere cryptoactiva en uitgevers van activagerelateerde tokens en e-moneytokens.
Nationale autoriteiten verlenen vergunningen en houden toezicht; ESMA en EBA werken op EU-niveau.

Een CASP heeft een statutaire zetel in een EU-lidstaat nodig, de feitelijke leiding in de EU en minstens één bestuurder die in de EU woont (artikel 59, lid 2). Banken, instellingen voor elektronisch geld, beleggingsondernemingen en enkele andere gereguleerde bedrijven hoeven alleen een melding te doen bij hun toezichthouder (artikel 60). Elke vergunning noemt de diensten die ze dekt (artikel 59, lid 6), en wie geen CASP is, mag zich niet als CASP voordoen (artikel 59, lid 5).

Een vergunning uit één lidstaat geldt in de hele EU: de CASP meldt zich bij de autoriteit van zijn thuisland, die de andere landen binnen 10 werkdagen inlicht, en de CASP mag daar uiterlijk op de 15e kalenderdag beginnen (artikel 65).

Elke CASP moet:

  • eerlijk, correct en professioneel handelen in het belang van zijn cliënten, hen waarschuwen voor de risico's en zijn tarieven publiceren (artikel 66);
  • de cryptoactiva en sleutels van cliënten beschermen, vooral bij een eigen faillissement, en ze nooit voor eigen rekening gebruiken (artikel 70, lid 1);
  • geld van cliënten uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag onderbrengen bij een bank of een centrale bank (artikel 70, lid 3).

Wie houdt toezicht op crypto onder MiCA?

Nationale bevoegde autoriteiten verlenen vergunningen aan CASP's en tokenuitgevers en houden toezicht; ESMA en EBA coördineren op EU-niveau. In Duitsland is dat BaFin; elke lidstaat wijst er één of meer aan (artikel 93). ESMA houdt het openbare register bij van witboeken, tokenuitgevers en CASP's (artikel 109) en een onvolledige lijst van bedrijven die zonder vergunning cryptodiensten verlenen (artikel 110). De Europese Bankautoriteit (EBA) houdt rechtstreeks toezicht op de uitgevers van significante activagerelateerde tokens en significante e-moneytokens (artikel 117). Beide mogen een cryptoproduct in de hele EU tijdelijk verbieden of beperken (artikelen 103 en 104).

Wat eisen de regels voor witboeken en reclame?

Een cryptoactivawitboek is het informatiedocument dat een aanbieder moet publiceren voordat hij een token in de EU aan het publiek aanbiedt: het beschrijft de uitgever, het project, de rechten, de technologie, de risico's en de gevolgen voor het klimaat (artikel 6). Behalve bij activagerelateerde tokens, waar het witboek deel uitmaakt van de vergunning van de uitgever, keurt geen autoriteit het vooraf goed (artikel 8, lid 3), en dat moet op de eerste pagina staan. Het witboek mag niets beweren over de toekomstige waarde van de token en moet vermelden dat de token zijn waarde geheel of gedeeltelijk kan verliezen en niet onder een beleggerscompensatie- of depositogarantiestelsel valt (artikel 6, leden 4 en 5).

Kleine aanbiedingen hebben geen witboek nodig: minder dan 150 personen per lidstaat, hooguit EUR 1.000.000 over 12 maanden, of alleen gekwalificeerde beleggers (artikel 4, lid 2).

Reclame voor cryptoactiva moet duidelijk als reclame herkenbaar zijn, correct, duidelijk en niet misleidend, in overeenstemming met het witboek, en moet vermelden waar het witboek staat (artikelen 7, 29 en 53). Vóór de publicatie van het witboek mag er geen reclame zijn (artikel 7, lid 2). Reclame voor een e-moneytoken vermeldt bovendien dat de houder hem altijd tegen nominale waarde kan laten terugbetalen (artikel 53, lid 2).

Hoe controleer je of een cryptoaanbieder een vergunning heeft?

Je controleert een cryptoaanbieder door de juridische entiteit achter het merk te zoeken en die op te zoeken in het Interim MiCA Register van ESMA, de Europese lijst van vergunde CASP's. ESMA werkt het register wekelijks bij; een ingetrokken vergunning blijft erin staan met de datum van intrekking.

Controleer of het bedrijf dat je gebruikt als vergunde aanbieder in het Interim MiCA Register van ESMA staat voordat je belegt of geld overmaakt.

Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA), verklaring over het einde van de MiCA-overgangsperiodes, 17 april 2026 (vertaald uit het Engels)
  1. Zoek de juridische entiteit

    Kijk in de voorwaarden, je contract of onderaan de website voor de volledige bedrijfsnaam en het land. Alleen een merknaam is niet genoeg.

  2. Zoek in het Interim MiCA Register

    Open op de website van ESMA de lijst van aanbieders van cryptoactivadiensten en zoek op de juridische naam, niet op het merk.

  3. Vergelijk de diensten

    Controleer of de inschrijving de dienst noemt die je wilt gebruiken, zoals bewaring of cryptoactiva omwisselen voor geld.

  4. Bevestig bij de nationale toezichthouder

    De inschrijving noemt de autoriteit die de vergunning verleende, zoals BaFin in Duitsland. Haar eigen register bevestigt de inschrijving. De AFM en de FSMA publiceren daarnaast waarschuwingen over aanbieders zonder vergunning.

ESMA voegt eraan toe dat de bescherming van MiCA alleen geldt voor de specifieke vergunde rechtspersoon in de EU, niet voor andere bedrijven uit dezelfde groep of voor bedrijven buiten de EU, en dat één merk via meerdere bedrijven kan werken. Een bedrijf buiten de EU mag een EU-klant alleen bedienen als die klant volledig op eigen initiatief contact zocht; elke vorm van werving in de EU maakt die uitzondering ongedaan (artikel 61).

Safe2transact laat zien waar je op let. Cryptodiensten worden verleend door BitGo Europe GmbH, een aanbieder van cryptoactivadiensten met een MiCA-vergunning onder toezicht van BaFin, dus BitGo Europe GmbH is de naam die je opzoekt. Het hulpartikel over klachten en hoe je geld wordt beschermd noemt de aanbieder achter elke dienst.

Probeer het

Een checklist van vijf vragen voor één cryptoaanbieder: noemt hij de juridische entiteit achter de dienst; staat die entiteit als aanbieder van cryptoactivadiensten in het Interim MiCA Register van ESMA of bevestigt de nationale toezichthouder de vergunning; dekt de inschrijving de dienst die je wilt; is er een witboek gepubliceerd voor een token die hij aanbiedt; en belooft hij een vast rendement of rente op stablecoins, wat MiCA voor e-moneytokens en activagerelateerde tokens verbiedt. Bij elk antwoord zie je wat het betekent en waar je het controleert. Een hulpmiddel om te leren, geen juridisch advies.

Wat beschermt MiCA niet?

MiCA beschermt de waarde van cryptoactiva niet: ze vallen niet onder een depositogarantie- of beleggerscompensatiestelsel, en een koers kan tot nul dalen. MiCA beschermt wel het eigendom: een vergunde CASP moet de cryptoactiva van cliënten beschermen als hij failliet gaat (artikel 70), maar niemand vergoedt een koersverlies. Een belofte van vast rendement is een waarschuwingssignaal, want gegarandeerde winst is een bekend kenmerk van beleggingsfraude.

Veelgestelde vragen

Geldt MiCA voor crypto in je eigen wallet?

Nee. MiCA regelt de bedrijven die cryptoactiva uitgeven, aanbieden of er diensten mee verlenen. Bij crypto in een eigen wallet is geen aanbieder betrokken, dus geen enkele MiCA-regel beschermt die, en de beveiliging van de sleutels ligt bij jou.

Valt de Travel Rule onder MiCA?

Nee. De Travel Rule staat in een aparte wet, Verordening (EU) 2023/1113 over geldovermakingen, die ook sinds 30 december 2024 geldt. Ze laat identiteitsgegevens meereizen met elke cryptotransactie tussen aanbieders. Bij een transactie boven EUR 1.000 van of naar je eigen wallet controleert de aanbieder of die wallet van jou is.

Regelt MiCA de belasting op crypto?

Nee. De belasting op crypto bepaalt elk land zelf. Een aparte EU-richtlijn, DAC8 (Richtlijn (EU) 2023/2226 van de Raad), verplicht CASP's sinds 1 januari 2026 om transactiegegevens van hun klanten te verzamelen voor melding aan de belastingdienst.